Tỳ bà diệp

tỳ bà diệp

Tên gọi

  • Tên khác: Nhót tây, nhót Nhật Bản, Ba diệp…
  • Tên khoa học: Eriobotrya japonica
  • Họ: Hoa hồng (danh pháp khoa học: Rosaceae)
tỳ bà diệp

Cây Tỳ bà

Mô tả cây thuốc

Tỳ bà là một cây thuốc quý, cây cao 6 – 8m. Lá mọc so le, phiến hình mác, nhọn, dai, dài 12 – 30cm, rộng 3 – 8cm, phía trên có răng cưa, mặt dưới có nhiều lông, màu xám hay vàng nhạt.

Hoa rất nhiều, gần như không có cuống, mọc thành chùm, đường kính 15 – 20mm, có lông màu hung đỏ.

Quả thịt, hơi hình cầu, hơi có lông, chín có màu vàng, dài 3 – 4cm. Đỉnh quả có hình mắt quanh mép mang đài tồn tại, thịt dày, có 4 hạch đơn, hơi dày, mỗi hạch mang 1 – 2 hạt không phôi nhũ.

Mùa quả chín vào tháng 4, tháng 5.

tỳ bà diệp

Phân bố

Cây tỳ bà có nguồn gốc từ Trung Quốc và Nhật Bản. Hiện nay, ở nước ta, loại dược liệu này cũng đã được trồng ở một số địa phương như Cao Bằng, Lạng Sơn, Hà Nội…

Thu hái, sơ chế

Thường thu hái lá tỳ bà từ khoảng tháng 4 đến tháng 5 hằng năm. Sau khi thu hái cần lau sạch lông phủ rồi đem rửa và phơi cho khô.

Bộ phận dùng

Lá, lấy lá bánh tẻ (tức dày, không già, không non). Lá tươi nặng được 40g, màu xanh lục hay hơi nâu hồng, không vụn nát, không lẫn lá úa rụng, không sâu là tốt.

Vị thuốc Tỳ bà diệp

Mô tả vị thuốc

Lá hình thuôn hay hình trứng dài, dài 12 cm đến 30 cm, rộng 4 cm đến 9 cm. chóp lá nhọn, gốc lá hình nêm, mép lá có răng cưa thưa hoặc nguyên về phía gốc lá. Mặt trên lá màu lọc xám, màu vàng nâu hoặc màu đỏ nâu, tương đối nhẵn. Mặt dưới lá máu nhạt hơn, có nhiều lông nhung màu vàng, mọc dày. Gân lá hình lông chim, gân giữa lồi lên ở mặt dưới, gân bên có 15-20 đôi. Cuống lá rất ngắn, phủ lông mao màu vàng nâu. Lá dày, chất cứng, giòn, dễ bẻ gãy; không mủi, vị hơi đắng.

lá tỳ bà

Bào chế

Một số cách bào chế lá của cây tỳ bà được áp dụng phổ biến:

  • Đầu tiên chải bỏ hết lông tơ trên lá rồi đem rửa sạch và để ráo. Khi lá còn hơi ẩm có thể đem cắt sợi và tiến hành phơi khô. Ngoài ra có thể dùng nước cam thảo để rửa lá tỳ bà và lau khô. Sau đó lấy mỡ sữa thoa khắp lá và đem đi nướng.
  • Sử dụng lá tỳ bà đã cắt sợi  đem luyện với mật ong cùng nước sôi, trộn đều rồi đậy kín cho thấm. Sau đó đem bỏ lên chảo và đảo trên lửa nhỏ cho thật khô rồi lấy ra để nguội.
  • Tẩm gừng hoặc tẩm mật rồi tiến hành sao vàng.
  • Chọn những lá tỳ bà to, dày và xanh. Sau đó rải lá lên mặt sàn và chà cho hết lông. Cuối cùng đem đi thái nhỏ và phơi cho khô.

Bảo quản

Bảo quản nơi khô ráo, thoáng mát, tránh ánh nắng mặt trời trực tiếp.

Thành phần hóa học

  • Trong lá có một chất saponin, vitamin B, chừng 2,8mg trong 1g lá.
  • Theo Arrhur và Hui (J. Chem. Soc., 1954 và C.A., 1955), trong Tỳ bà diệp có chứa axit ursolic C20H48O3, axit oleanic và caryophylin.
  • Trong hạt có amydalin và HCN.

Tác dụng dược lý

  • Tác dụng kháng khuẩn, đồng thời kích thích Staphylococcus aureus phát triển.
  • Tác dụng hạ đường huyết.

Tỳ bà diệp chữa bệnh

Tính vị, quy kinh

  • Tính vị

Vị đắng, tính bình.

Đắng, mát (theo Trung dược đại từ điển )

Vị đắng, bình, không độc (Biệt lục )

Vị ngọt (Dược tính luận)

Tính hơi hàn, vị đắng cay (Điền Nam bản thảo)

  • Quy kinh

Vào kinh phế vị

Vào kinh Phế, Vị (Trung dược học)

Vào Phế (Điền Nam bản thảo)

Vào kinh Phế, Vị(Bản thảo kinh sơ)

Vào kinh Phế, kinh Tâm (Bản thảo kinh giải)

Tác dụng

Thanh phế hòa vị và giáng khí hóa đờm.

Chủ trị

Ho suyễn do nhiệt, trị tức ngực, hen, đau dạ dày, nôn ói, đau rát cổ họng…

Cách dùng – liều lượng

Dùng 6-12 g/ngày. Có thể dược sử dụng ở rất nhiều dạng như thuốc bột uống, thuốc sắc, tán bột làm hoàn…

Kiêng kị

Hư hàn mà nôn mửa hoặc do phong hàn thì không nên dùng.

Bài thuốc

tỳ bà diệp
  • Trị tỳ vị hư nhược sinh ói mửa

Dùng 8g lá tỳ bà, 80g mao căn, 20g thổ phục linh, 4g bán hạ, sinh khương 7 lát, 4g nhân sâm. Cho tất cả các loại dược liệu vào ấm sắc chung với khoảng 500ml nước lọc. Chú ý sắc trên lửa nhỏ đến khi nước rút chỉ còn 150ml. Chia thật đều làm 3 lần uống trong ngày.

  • Chữa ho, viêm phế quản mạn tính do phong nhiệt

Bài thuốc 1: Tỳ bà diệp 20g, Khoản đông hoa 10g, Cam thảo 5g, nước 600ml. Sắc còn 200ml. Chia 3 lần uống trong ngày.

Bài thuốc 2: Tỳ bà diệp 12g, Cam thảo 4g, Hoàng bá 4g, Hoàng liên 4g, Nhân sâm 4g, Tang bạch bì 8g. Sắc uống ngày 1 thang.

  • Trị hen do phế nhiệt

Dùng 12g tỳ bà diệp sao mật, 14g tang bạch bì, 8g cát cánh, 12g bạch tiền. Tất cả các nguyên liệu đã chuẩn bị đem cho vào nồi sắc với 300ml nước. Đun trên lửa nhỏ chỉ trong 5 phút rồi tắt bếp. Chú ý mỗi ngày chỉ sắc uống 1 thang thuốc duy nhất.

  • Trị trúng thử (cảm nắng) đầu váng, hoa mắt

Dùng tỳ bà diệp 20g, Chích thảo 40g, Đinh hương 20g, Hậu phác 20g, Hương nhu 30g, Mạch môn 40g, Mao căn 40g, Mộc qua 40g, Trần bì 20g, Tỳ bà diệp 20g, thêm Gừng 3 lát. Tán nhỏ mỗi lần dùng 12-14g, hoặc sắc uống.

  • Chữa ho gà

Dùng tỳ bà diệp, rễ cỏ tranh, bách bộ mỗi vị 125g, 63g tỏi củ và 20g xơ mướp. Các vị thuốc trên đem sắc chung với 2,5 lít nước co đến khi cô lại thành 500ml. Chia làm 3 lần dùng/ngày cho đến khi triệu chứng bệnh dứt hẳn.

  • Trị viêm phế quản

Dùng 1kg lá tỳ bà và 500ml mật ong. Lá tỳ bà đem rửa thật sạch rồi đun với 4 lít nước lọc. Khi nước rút bớt thì tiến hành bỏ bã và cô đặc. Sau đó thêm mật ong vào và nấu thêm cho đến khi nước chỉ còn 2 lít. Sử dụng 1 hũ thủy tinh để đựng thành phẩm. Dùng 3 lần/ngày, mỗi lần chỉ khoảng 30ml.

  • Trị chảy máu cam

Dùng 50g lá tỳ bà đem đi rửa sạch, loại bỏ lông, sau đó sao vàng rồi tán nhỏ. Mỗi lần cần lấy ra 4 – 8g để sử dụng. Pha với nước sôi tương tự như hàm trà, mỗi ngày dùng 2 lần.

  • Trị nổi mề đay

Dùng 250g lá tỳ bà tươi đem loại bỏ lông, rửa sạch rồi giã nát và vắt lấy nước. Sau đó tiến hành hấp cách thủy với đường phèn. Chia thành nhiều lần uống và cần dùng hết lượng thuốc đã làm ngay trong ngày.

Nơi mua bán vị thuốc TỲ BÀ DIỆP đạt chất lượng ở đâu?

Trước thực trạng thuốc đông dược kém chất lượng, nguồn gốc không rõ ràng,… xuất hiện tràn lan trên thị trường, làm ảnh hưởng tới hiệu quả điều trị cũng như ảnh hưởng tới sức khỏe của bệnh nhân. Việc lựa chọn những địa chỉ uy tín để mua thuốc đông dược là rất quan trọng và cần thiết. Vậy khách hàng có thể mua vị thuốc TỲ BÀ DIỆP ở đâu?

TỲ BÀ DIỆP là vị thuốc nam quý, được sử dụng rộng rãi trong YHCT. Hiện tại hầu hết các cửa hàng thuốc đông dược, phòng khám đông y, phòng chẩn trị YHCT… đều có bán vị thuốc này. Tuy nhiên người mua nên chọn những địa chỉ có uy tín, đảm bảo chất lượng, có giấy phép hoạt động để mua được vị thuốc đạt chất lượng.

Với mong muốn bệnh nhân được sử dụng những loại dược liệu đúng, chất lượng tốt, phòng khám Đông y An Chánh Kiện Khang  không chỉ là đia chỉ khám chữa bệnh tin cậy, uy tín chất lượng mà còn cung cấp cho khách hàng những vị thuốc đông y (thuốc nam, thuốc bắc) đúng, chuẩn, đạt chất lượng cao. Các vị thuốc có trong tiêu chuẩn Dược điển Việt Nam đều được nghành y tế kiểm nghiệm đạt chất lượng tiêu chuẩn.

Vị thuốc TỲ BÀ DIỆP được bán tại Phòng khám là thuốc đã được bào chế theo Tiêu chuẩn.

Giá bán vị thuốc TỲ BÀ DIỆP tại Phòng khám Đông y An Chánh Kiện Khang : Gọi 0344198966 để biết chi tiết

Tùy theo thời điểm giá bán có thể thay đổi.

+ Khách hàng có thể mua trực tiếp tại địa chỉ phòng khám: 2/76 Trung Văn Nam Từ Liêm Hà Nội